21 : ) DOMİNO OYUNUN TARİHİ....? / 11-05-2012

 

 

 

 

DOMİNO 

OYUNUNU TARİHİ.....?

 

 

 

 

 

 

Domino,

 

iki ya da daha çok kişi arasında "pul", "kart", "domino" gibi adlar verilmiş 28 tane dikdörtgen, yassı taşla oynanan bir salon oyunudur.

Her taşın bir yüzü enlemesine çizgiyle ikiye ayrılmış ve üzerine sayılar tıpkı zarda olduğu gibi, boş kareyle belirtilen 0-0 'dan 6-6 'ya kadar noktalarla işaretlenmiştir.

Oyunda amaç uç sayıları ortak olan taşları eşleştirerek dizmektir.

Örnek verilecek olursa, 6-1 taşı ile 1-5 taşı, birler uç uca gelecek biçimde konulur.

 

Oyun hakkında

 

Oyuna başlarken taşların yüzleri yere dönük olarak karıştırılır.

Oyun iki, en fazla dört oyuncuyla oynanır. Oyuncular "banka" ya da "bahçe" adı verilen takımdan birer taş çeker.

En yüksek sayılı taşı çeken oyuncu oyuna başlama hakkını kazanır. Taşlar tekrar karıştırılır ve her oyuncu yedişer taş çeker.

Geriye kalan taşlar oyun boyunca birer birer oyuncular tarafından çekilir.

İlk oyuncu taşlarından en yüksek sayıda olanı ya da çiftli taşını yüzü üste gelecek biçimde masaya koyar.

İkinci oyuncu bu taşın yanına, taşın iki ucundaki sayılardan biriyle eşleşen taşını yerleştirir.

"Çiftler"

genelde öbür taşları dik kesecek biçimde konulur ve bazı oyun türlerinde oyuncuya ikinci bir kez oynama hakkı kazandırır.

Elinde eşleyecek bir taş olmayan oyuncu uygun bir taş gelinceye kadar bahçeden taş çeker.

Oyunculardan biri elindeki bütün taşları bitirdiğinde "domino" der ve oyunu kazanmış olur

Diğer oyunculara, ellerinde kalan taşların toplam sayı değeri kadar ceza puanı yazılır.

Hiçbir oyuncu elindeki taşı bitirememişse, oyunu elinde en az sayı olan oyuncu kazanır.

 

Tarihi

 

3. yüzyıl'da

ilk olarak Çin’de oynanmaya başlanan dominonun Avrupa’ya gelişi 18. yüzyıla rastlar.

Toplam 28 taşla oynanır. Her oyuncu 7 taşla başlamaktadır. Kalan diğer taşlar Banka'da kalır.

Eğer oyuncun elinde, oynayacağı taş yoksa,

Banka'dan taş çekebilir. Domino oyunun başlangıcında, elindeki en yüksek çifte taş bulunan oyuncu birinci oynar.

Her oyuncu tahtaya (masaya) taş koyarak oyuna katılır. Oyuna yeni taş sadece yerdeki karşılıklı taşa konabilir.

 

Örneğin, ilk oyuncu 4:1 oynadıysa, sonraki oyuncunun koyacağı, taşın bir yanında 4 ya da 1 bulunması gerekmektedir.

Eğer oyuncunun elinde koyabileceğı taş yoksa, Banka'dan taş çekmesi gerekir. Sonra sıradaki oyuncu oynar.

Banka'da taş kalmadıysa ve oyuncu oynayamaz'ise sırasını kaçırır.

Oyun biter ne zaman ki oyunculardan birisi 7 skor kazanır (skor verililr her kazanılan dönge için).

Ne zaman bir oyuncu ya da bir takım kazanırsa 50, 100, 250 veya 500 skor oyun bıter ve skoru yapan oyuncu ya da takım oyunu'da kazanmış olur

 

 İki ya da daha çok kişi arasında tahta, abanoz, fildişi, pirinç ya da başka malzemelerden yapılmış, yassı ve dikdörtgen küçük taşlarla oynanan salon oyunudur.

Sayı değerleri noktalarla belirtilen bu taşlara “zar”, “domino”, “pul”, “kart” gibi adlar da verilir.

Her taşın bir yüzü enlemesine bir çizgiyle iki kareye ayrılmıştır. Taşlar, boş kareyle belirtilen sıfırdan altıya kadar, bütün sayıların eşleşmesini sağlayacak biçimde işaretlenmiştir.

Toplam 28 taştan oluşan normal takımda sayılar

6-6, 6-5, 6-4, 6-3, 6-2, 6-1, 6-0,

5-5, 5-4, 5-3, 5-2, 5-1, 5-0,

4-4, 4-3, 4-2, 4-1, 4-0,

3-3, 3-2, 3-1, 3-0,

2-2, 2-1, 2-0,

1-1, 1-0,

0-0

Biçiminde sıralanır.

Taşların sayı değerleri bazen tavladakine benzer biçimde “yek”, “dü”, “se” vb olarak belirtilir.

Bazı takımlar 9-9’a, hatta 12-12’ye kadar çıkabilir. Ortak bir uç sayısı olan taşlar bir dizi oluşturur.

Çiftler yalnızca bir dizide, öbür taşlar ise iki ayrı dizide yer alır.

İki taştan üstünde daha fazla nokta olanına “ağır”, öbürüne ise “hafif” taş denir.

Dominonun Çin’de İS 12. yüzyılda ortaya çıktığı sanılmaktadır. Bu oyunda kullanılan taşlarda boş kare yoktu.

“Noktalı kart”

Denen taşlar bir çift zarla yapılabilecek olası bütün atışlara denk düşecek biçimde işaretlenmişti.

Çin’den bağımsız olarak geliştiği sanılan Batı’ya özgü domino,

18. yüzyıl ortalarında İtalya ve Fransa’da oynanmaya başladı.

İngiltere’ye 18. yüzyılın sonuna doğru Fransız mahkumlar aracılığıyla geçti.

Kuzey Amerika Eskimoları da taş sayısı 148’e kadar çıkan bir takım kullanarak dominoya benzer bir oyun oynarlar.

Hemen bütün modern domino oyunlarının temel kuralı ortak uç sayıları olan ya da uç sayılan belirli bir toplamı veren taşların eşleştirilmesine dayanır.

Başlıca domino oyunları ikiden dörde kadar oyuncuyla oynanabilen “blok” ve “çekme” dominolardır.

Bu oyunlarda taşlar masanın üstünde tersyüz durumda karıştırılır. Her oyuncu bir taş çeker ve en “ağır” taşı çeken oyuncu oyuna başlama hakkını elde eder.

Daha sonra her oyuncu oyunun gerektirdiği kadar taşı (genellikle yedi) çeker. İlk oyuncu genellikle en yüksek taşıyla oyunu başlatır.

Bazı domino oyunlarında, çiftli bir taş oynayan oyuncu, bundan sonra bu taşma uygun başka bir taş oynayabilir;

örneğin 6-6 oynamışsa, 6’lı başka bir taş daha oynayabilir. İkinci oyuncu ilk oyuncunun koyduğu taşın yanma,

Bu taşın açık ucundaki sayının aynısını taşıyan kendi taşlarından birini koyarak oyunu sürdürür.

Çiftler yan olarak (â cheval) yerleştirilir. “Blok” dominoda eşleyecek taşı olmayan oyuncu “devam” der ve sıra bir sonraki oyuncuya geçer.

“Çekme” dominoda ise elinde eşleyecek taşı olmayan oyuncu masa üstünde duran taşlan uygun bir taş gelinceye değin sırayla çeker.

Bir oyuncu elindeki bütün taşları bitirdiğinde “domino” der, oyunu kazanır ve rakip oyuncuların ellerinde kalan taşların sayı değeri kadar puan alır.

Eğer hiçbir oyuncunun elindeki taş ya da taşlar yerdeki taşlarla eşleşmiyorsa ve çekilebilecek taş da kalmamışsa, elinde az sayı olan oyuncu kazanır.

Bu durumda elinde fazla sayı olanın ceza puanı, her iki oyuncunun elindeki sayıların toplamı ya da yalnızca aradaki fark yazılır.

Oyunun kaç puana ulaşıldığında biteceği önceden belirlenir.

Domino vist: 

Dört kişiyle oynanır.

Eşler, vist oyununda olduğu gibi belirlenir;

en yüksek domino taşım çeken oyuna başlar. Her oyuncu yedi taş alır.

Oyunda koz ya da onör yoktur; taşlar normal dominoda olduğu gibi oynanır.

Oyunculardan biri elindeki taşı bitirdiğinde ya da yerdeki taşın her iki ucu da kilitlendiğinde el biter ve elde kalan taşların sayı değerleri hesaplanır.

En fazla sayıya sahip oyuncuya, bu sayı ceza puanı olarak yazılır. 100 ceza puanını ilk dolduran oyuncu kaybeder.

Muggins:

 “Hep Beş” de denen bu oyun “çekme” dominoyu andırır.

Değişik olan yanı şudur:

Eğer bir oyuncu, yerdeki taşların açık uçlarındaki sayıların toplamını beşin katları yapacak biçimde bir taş oynarsa, bu toplam kadar puan kazanır.

Başlangıçta her oyuncu beş taş alır. Eğer ilk oyuncu 5-5, 6-4, 5-0 ya da 3-2’lik bir taş açarsa, taşın sayı değeri kadar puan kazanır.

Ama 2-4 gibi toplamı beş olmayan bir taş oynarsa, puan alamaz.

Buna karşılık ikinci oyuncu 4-3 oynadığında 5, 4-4 oynadığında 10 puan kazanır. Çiftlerin puanı, taş üstündeki toplam değer olarak hesaplanır.

Elinde uygun taş bulunan oyuncu oynamak zorundadır; eğer oynayamazsa, uygun taş gelinceye değin yerdeki taşlan çeker.

Oyun sırasında kazanılan puanlar hemen yazılır.

Oyuna başlarken yapılan bir anlaşmayla, bir oyuncu kazandığı puanı yazdırmayı unutan rakibine Muggins (ahmak) diyerek kazanılan puanı kendisine yazabilir.

Elindeki taşlan ilk bitiren oyuncu, rakibinin elinde kalan taşların toplam sayı değerine en yakın olan sonu beşli sayı kadar puan alır.

Örneğin, rakibin elinde kalan taşların değeri 3 ise, 5; 12 ise, 10; 13 ise, 15 puan alır. Hiçbir oyuncunun eli oyunu sürdürmeye uygurt değilse,

Elinde en az sayı kalan oyunu kazanır ve puan yukarıda belirtildiği gibi yazılır. 200 puana ilk ulaşan oyunu kazanır.

Muggins’in “Hep Üç” denen türü de aynı biçimde oynanır; bu oyunda amaç üç ve üçün katlarına ulaşmaktır.

“Üçler ve Beşler” 

Adlı başka bir oyun da Muggins gibi oynanır

. Bu oyunda, oyunculara yaptıkları her “üç” ya da “beş” için yalnızca bir puan verilir; hem “üç”, hem “beş”in bulunduğu kombinezonlarda her iki puan da yazılır.

Örneğin, oyuncu A 6-5, oyuncu B ise 1-6 oynadığında,

Oyuncu B, taşların açıkta kalan uçlarındaki sayıların (5 ve 1) toplamı 6 ettiğinden, iki tane “üç” için iki puan alır.

Bir sonraki elde oyuncu A 1-5, oyuncu B ise 5-5 oynadığında, oyuncu B’ye beş tane “üç” için beş puan, üç tane “beş” için de üç puan olmak üzere toplam sekiz puan yazılır.

ABD’de çok yaygın bir domino oyunu olan Sniff temelde Muggins gibidir.

Oynanan ilk çiftli taşa Sniff denir ve oynayacak oyuncunun isteğine bağlı olarak düz ya da yan olarak yerleştirilebilir.

Bundan sonra öteki oyuncu kendi taşını bu taşa hem yan, hem düz olarak ekleyebilir.

 

Matador: 

En gözde domino oyunlarından biri olan Matador’da amaç, yerdeki taş ile eklenen taşın birbirine değen uçlarındaki sayıların toplamını “yedi” yapmaktır.

Örneğin beşin yanına iki, dördün yanına üç gelmelidir.

Oyuncular yedişer taş alır ve elinde en yüksek çifti bulunan oyuna başlar.

Bir oyuncu yerdeki taşın iki ucundan birine, uçların toplamını “yedi” yapacak taşı koyamıyorsa, bunu yapacak taş gelinceye değin taş çeker.

Matador altıdan yüksek sayısı olmayan taşlarla oynandığından, bir uca boş kare geldiğinde o uç kilitlenir.

Bu durumda oyun içinde herhangi bir zaman oynanabilen ve Matador denen kozlardan başka hiçbir taş bu uca eklenemez.

Dört Matador vardır: 6-1, 5-2, 4-3 ve 0-0.

Oyun kesin olarak kilitlendiğinde, elinde en az sayı kalan oyuncu,

Her iki eldeki toplam sayı (bazen de rakibin elindeki sayıdan kendi elindeki sayıyı çıkartarak elde edilen sayı) kadar puanı ceza olarak karşısındakine yazar.

Oyun genellikle 100’de biter.

Aznif. Muggins’in benzeri olan bu oyunda amaç ortadaki taşın dört yanına işlenen taşların açık uçlarındaki toplam sayıyı “beş” ya da “beş”in katlan yapmaktır.

Oyuncunun elinde uygun taş yoksa iki taş çekebilir. En çok sayı toplayan oyuncu kazanır.

Bu nedenle “beş” ya da “beş”in katlarını yapan oyuncu puanını kendisine yazar.

Oyun genellikle önceden belirlenen 200 ya da 300 gibi bir sayıda biter.

 

 

*

***

*********

*******************

********************************

''''''ÖNEMLİDİR'''''''

PAYLAŞIMLARIMIZ 

GOOGLE VE DİĞER  ARAMA  MOTORUNDA  YAYINLANMIŞ 

ÇEŞİTLİ  ÇALIŞMALARDAKİ  ALINTILARDAN OLUŞMAKTADIR  VE  TAMAMEN BİZE  İLGİNÇ  GELEN  KONULARIN 

PAYLAŞIMINDA  FAYDA SAĞLAYABİLECEĞİMİZ DÜŞÜNCESİNDEN HAREKETLE ORTAYA  ÇIKMIŞTIR

VE

TİCARİ  DEĞİLDİR..

BİLGİ  AKTARIMLARIMIZDA  SAKINCALI  VEYA  PAYLAŞIMI  İSTENMEYEN ALINTILAR  OLURSA UYARILDIĞIMIZDA  PAYLAŞIMLARIMIZDAN  ÇIKARILACAKTIR...!!