20 : ) TAVLANIN TARİHÇESİ KURALLARI OYNAMA ŞEKLİ NEDİR...? / 11-05-2012

TAVLANIN 

TARİHÇESİ......?

Tavla iki kişi ile oynanan en eski masa oyunlarından bir tanesidir.

Tavlanın tarihçesi bundan 5000 yıl öncesini işaret eder. Satrança karşılık olarak icat edildiği iddia edilir.

Tavla, özel bir platform üzerinde 15 siyah, 15 beyaz taşla oynanan bu oyunu kimin icat ettiğine dair çeşitli kaynaklar farklı şeyler anlatır.

ESKİ ÇAĞLARDA TAVLA ÖRNEKLERİ

Pers İmparatorluğu'na ait Shahr-e Sokhteh (Yanmış Şehir) adlı yerde yapılan kazılarda

M.Ö. 3000 yıllarına ait tavlaya benzer, 2 zar ve 60 taş ile oynanan bir oyun bulunmuştur.

Ur'da yapılan kazılarda ise üzerinde yılan resmedilmiş ve bu oyuna ait tahta bulunmuştur. Bu bulgu, ilk buluntulardan 200 yıl daha eskidir.

M.Ö. 7. ve 8. yüzyıla ait Hintlilere ait kalıntılarda zar ve taşlarla,

Kumar oynamak için oynanan benzer bir oyuna rastlanmıştır.

Mısır'da da tavlaya benzer bazı oyunların oynandığına dair tabletler üzerine resmedilmiş kalıtlar bulunmaktadır.

TAVLANIN İCADI

Bilindiği kadarı ile, 1400 yıl önce İran Şahı (Pers İmparatoru) Nevşiyan ’ın baş veziri Büzur Mehir tarafından geliştirilmiştir.

Zaman kavramından alınan ilhamla tasarlanan oyunun tüm zamanların en çok oynanan oyunları arasında olması son derece etkileyicidir.

Tavlada esinlenilen zaman kavramı şu şekilde açıklanmaktadır.

Senenin birliği 

Olarak

Tavla  Bir  Tanedir.

4 köşesi

4

Mevsimi,

Tavlanın içindeki karşılıklı 6 ’ş ar hane

12 Ayı,

Pulların toplamı ayın

30  Gününü, 

Siyah taşlar

Geceyi

Beyaz taşlar

Gündüzü, 

Karşılıklı

12 ’şer hane

Günün

24 saatini

Simgeler.

TAVLA İLE İLGİLİ RİVAYET

Rivayete göre eski zamanlarda Hint İmparatoru, satranç oyununu Pers İmparatoruna, yanında bir mektup ile hediye olarak göndermiştir.

Mektubunda oyunla ilgili hiç bir açıklama yapmazken şöyle bir mesaj yazmıştır.

Pers imparatoruna:

Kim daha çok düşünüyor,
Kim daha iyi biliyor,
Kim daha ileriyi görüyorsa
O kazanır.
İşte hayat budur...

Pers İmparatoru dönemin en âlim veziri olan

Buzur Mehir 

İle bu mesajı paylaşarak,

ndan oyunu çözmesi ve kendisinin de karşılık olarak Hint İmparatoruna hediye edilmek üzere başka bir oyun icat etmesini ister.

Vezir haftalarca çalıştıktan sonra gönderilen satrancın her taş hareketini ve oyunu çözer daha sonra da on günde tavlayı icad eder ve imparatora sunar.

Hint İmparatoruna tavla oyunuyla birlikte gönderilmek üzere şöyle bir mesaj hazırlanır 

Hint imparatoruna:

Evet, kim daha çok düşünüyor,
Kim daha iyi biliyor,
Kim daha ileriyi görüyorsa
O kazanır.
Ama biraz da şanstır.
İşte hayat budur...

Tavlada, 4500'den fazla hamle ihtimali bulunduğundan oyunda ustalaşmak zamanla ve oyunun çok oynanması ile sağlanmaktadır.

Ancak zarın şansı simgelemesinden dolayı şans faktörü de kendisini hissettirmektedir.
 

AVRUPA'YA YAYILIŞI

Tavla oyununa, Galliler "küçük savaş", İspanyollar ise "gerçeklerin masası" derdi.



Romalılar ise şarap eşliğinde 12 yollu oyun adı verdikleri tavlanın bir başka versiyonunu oynadılar. 

Oyun, 480 ile 1000 yılları arasında büyük ilgi görüyordu. 

Uzun bir süre Japonya'da illegal olarak oynanan tavla Arapların 902'de Sicilya'yı işgaliyle birlikte İtalya'ya da yayıldı. 

Oyun adını da İtalya'da aldı. İtalyanca "Tavla", tahta anlamına geliyor. Oyun, tahta bir zemin içinde oynandığı için tavla adıyla anılmaya başlandı.

Haçlı Seferleri'yle birlikte İngilizlerin de tanıştığı tavla 15. yüzyıldan itibaren satrancın yerini almaya başladı. 

Kraliçe I. Elizabeth'in tahta çıkışına kadar illegal olan tavladan kraliçenin strateji geliştirmekte yararlandığı söylenir. 



17. yüzyıldan I. Dünya Savaşı'na kadar popülaritesini artıran oyun iki savaş arasında etkisini yitirdiyse de

1970'lerle birlikte yeniden yükselişe geçti. 
 

TÜRKLERDE TAVLA

Osmanlı Devleti ’nde 1400’lü yıllarda tavla oyunu yaygınlaşmıştır.

Osmanlı’nın yükseliş döneminde tavla çok büyük bir önem taşımaya başlamıştır.

Günümüzde tavla geleneği Türklerde devam etmektedir.

Türkiye ’de çok yaygın bir oyun olan tavlada usta oyuncular bir gelenek biçiminde zar kombinasyonlarının

Farsça ’dan Türkçe’ye geçen isimlerini kullanırlar. 

Yek (1), Dü (2), Se (3), Cehar (4), Penç (5), Şeş (6).



Gazi Mustafa Kemal Atatürk,

Yalova'da yaveri Salih Bozok'la tavla oynarken. (21 Temmuz 1935)

          Tavlanın antik Mısır da tavlaya benzer şekilde hareketlerin zarla kontrol edilerek oynandığı "senet" adlı oyundan esinlenerek ortaya çıktığına inanılıyordu.

Fakat, en son kesin kanıtlara göre tavla, tavlaya benzer bir oyunun

M.Ö.3000 lerde var olduğu İranın doğu sınırlarında, Afganistan yakınlarında türemiştir.

          Antik Romalılar da tavlayla gözle görülür benzerlikleri olan bazı oyunlar oynamışlardır

Ancak bu oyunlar hakkında fazla ayrıntılı bilgi ve kural günümüze kadar ulaşmamıştır.

         Tabula, antik Romalılar tarafından oynanan bir tavla türevidir.

Tabula 

Kelimesi, tahta veya masa anlamına gelir, ki oyun da özel bir oyun tahtasında oynanmaktaydı.

          M.Ö. 3000 lerde ortaya çıkan Tabula, Mısırlıların "senet" oyunuyla bazı benzerlikler de içermekteydi.

         Tavlayla aynı tahtada oyuncu başı 15 adet pulla oynanan ve amacı pulları ilk toplayan oyuncu olmak olan

Tabula 

Oyunu modern tavlaya oldukça benzemekteydi Farklı olarak

Tabula

yununa tahta boş olarak başlanır ve pullar atılan zara göre dizilirdi. Ayrıca, Tabula'da iki yerine üç tane zar kullanılırdı.

         Son olarak, iki oyuncu da oyuna aynı taraftan başlar ve ikisi de saat yönünün tersinde ilerlerlerdi.

        Tavla uzun süre Orta Doğu'da popülerliğini sürdürdü, ancak çift taraflı zarın ortaya çıktığı

1920'lere kadar bu kadar popüler değildi, bu tarihten itibaren tavla yaygınlaştı.

        Çift sayılı zarlar bir kumar aracı olarak ününü arttırdı, ve sonunda Amerika içinde tavla klüpleri fazlalaştı.

1970'lerde tavla, zenginler için düzenlenen büyük turnuvaların vazgeçilmezi olmuştu.

        Bunun ardından tavlanın popüleritesi zamanla azaldı, ama hala bir çok insan tarafından oynanıyor ve tüm dünyada tavla klüpleri var.

Tavla şu anda internet üzerinden oynanmakta ve tekrar popülerleşmekte.

Tavla Kuralları

         Tavla sadece bir kaç derin stratejik öğe barındıran basit bir oyundur.

Öğrenmesi uzun sürmemesine karşın, içinden çıkılması güç durumlar tavla kurallarının dikkatli yorumlanmasını gerektirebilir.

Her bir oyunun süresi çok kısadır, bu yüzden genelde maçlar halinde oynanır. örneğin, 5 lik setler halinde maç yapılır.

        Oyunun amacı pullara rakibin pullarını geçirtip, onları toplamaktır.

Bu zordur çünkü pullar başta dağınıktır ve rakibin pulları tarafından engellenebilir veya ele geçirilebilir.

        Tahtanın iki tarafında birbirini takip eden farklı renklerde üçgenlerle ayrılmış 12 adet boşluk vardır.

Bunlara kapı adı verilir. Pulların her zaman yüksek olandan düşük olan sayıya gittiği kapılar 1 den 24 e kadar sıralanır.

İki oyuncu pullarını zıt yönlerde ilerletir, yani bir oyuncunun 1 numaralı kapısı diğerinin 24 numaralı kapısıdır.

Tahtanın dizaynı sayesinde, tahta 180 derece döndürülse bile oyun akışı bozulmaz.

Tahta iki tarafa doğru da oynanabilecek şekilde dizayn edilmiştir.

       1 den 6 ya kadar olan kapılar, oyuncunun pulları toplamaya başlayabileceği kapılardır.

Pulları toplayabilmek için oyuncunun önce tüm pulları bu kapıların olduğu bölgeye yerleştirmesi gerekmektedir.

Bir tane bile pul dışarıda olursa, pullar toplanamaz.

Oyunun başlangıcında her oyuncu bir zar atar, yüksek atan oyuncu, atılmış olan zarların üzerindeki sayıya göre oyuna başlar.

Berabere kalma durumunda tekrar zar atılır. Birinci oyunun ardından, oyuncular değişmeli olarak iki zarla oyuna başlarlar.

       Zar atıldıktan sonra oyuncu (mümkünse) pullarını zarların üst yüzündeki rakam kadar ilerletmek zorundadır.

Zarlar istenilen sırayla oynanabilir.

      Eğer oyuncunun oynayabileceği yerlerde rakibinin iki veya daha fazla pulu olduğu için kuralara uygun bir hareket yapamıyorsa o el oynamaz,

Sıra diğer oyuncuya geçer. Ancak, oyuncu oynayabiliyorsa, her iki zarı da oynamak zorundadır.

      Eğer oyuncu sadece bir zar için uygun bir hamleye sahipse o zarı oynamalı, diğer zarı pas geçmelidir.

(Eğer oyuncu her iki zarı teker teker oynayabiliyor ama ikisni aynı anda oynayamıyorsa yüksek sayılı zarı oynamak zorundadır.)

      Eğer oyuncunun attığı her iki zar da aynı sayıysa(oyuncu çift attıysa), her zar ikişer kere oynanmalıdır.

Örneğin, iki zar da 5'i gösteriyorsa oyuncu dört kere 5 oynamalıdır. Daha önce olduğu gibi burada da, oyuncu elinde yapabilecek hamle kalmayıncaya kadar 4 hamleyi de yapmalıdır.

      Bir pul hiçbir pul bulunmayan veya kendisiyle aynı renkte pulların bulunduğu kapılara gidebilir.

Ayrıca rakibin tek bir pulunun("açık" adı verilen yalnız pul) bulunduğu kapıya da gidebilir. Bu durumda rakibin pulu kırılmış olur ve oyundan çıkarılır.

Oyuncunun pulu, rakibin iki veya daha fazla pulunun bulunduğu kapıya gidemez.

Yani, bir kapının her iki oyuncunun da pulunu barındırması mümkün değildir.

      Kırık pullar oyuna rakibin alanından tekrar giriş yapar.

1 atılırsa 24 nolu kapıya gidilir,

2 atılırsa 23,

3 atılırsa 22 vs.

Bir veya daha fazla kırığı olan oyuncu tüm pulları rakibin alanından oyuna sokana kadar başka hamle yapamaz.

      Tüm pullar toplama bölümünde iken oyuncu pulları toplamaya başlayabilir.

1 atılırsa 1 nolu kapıdan bir pul toplanabilir ,

2 atılırsa 2 nolu kapıdan vs.

Eğer pul olmayan bir kapıyla aynı sayıyı gösteren zar atılırsa o kapıdan daha büyük kapılarda pul olması durumunda daha küçük kapılardan pul toplanamaz.

Örneğin; 4 kapısı boşken 5 ve 6 kapılarında da pul varsa 3 kapısından pul toplanamaz.

Bunun yerine 5 veya 6 kapısından pullar düşük sayılı kapılara doğru hareket ettirilir.

      1 kapısında 2 pul, 2 kapısında ise 1 pul varken 2-1 atıldığında, 2 kapısındaki pul 1 kapısına alınabilir

(1 atılan zar kullanılarak)

Ardından 1 kapısından bir tane pul toplanabilir.(2 atılan zar kullanılarak)

      Eğer oyuncu rakibi daha pul toplamaya başlamadan

15 pulu da toplamayı bitirirse rakibini mars etmiş olur ve 2 puan kazanır.

Eğer rakibi hiç pul toplamamış iken aynı zamanda pullarından bir veya daha fazlası kırık ve(ya)rakibinin toplama sahasındaysa tavla yapmış olur ve 3 puan kazanır.

Bazı durumlarda kırık taşın olması 4 puan oalrak da kabul edilir.

Jacoby Kuralı

      Bu kural uygulandığında her iki oyuncunun da çifte demesi durumları dışında marslar ve tavlalarda da kazanana yalnızca 1 puan kazandırır.

Bu kural oyuncunun mars etmek için tempoyu düşürmesi durumunu ortadan kaldırıp oyunu hızlandırır.

Jacoby kuralı daha çok paralı oyunlarda kullanılır.

Crawford Kuralı

     Maçlarda rakibin ulaşması gereken puana bir oyun kaldığında(ve sizden öndeyse),

Siz maç puanını ikiye çıkartamazsınız(double yapamazsınız).

Holland Kuralı

     Holland kuralına göre Crawford kuralının uygulandığı oyunlar,da, oyuncular ilk zarları attıktan sonra çift kat önerilebilir.

Holland kuralı çok nadir kullanılır. 

 

DÜZENEK

     Tavla, tahta üzerinde hane adı verilen 24 dar üçgenden oluşan ve iki kişi ile oynanan bir oyundur.

Üçgenler değişik renklerdedir ve her bölüm 6 üçgen içeren 4 çeyreğe ayrılır.

Çeyrekler, oyuncunun kendi bölmesi ve dış bölmesi ile rakibin kendi bölmesi ve dış bölmesi olarak adlandırılır.

Kendi bölmesi ve dış bölme birbirinden, bar olarak adlandırılan tahtanın merkezinde bulunan kısım tarafından ayrılırlar.

Tavla, özel bir platform üzerinde 2 zar ve 15 siyah, 15 beyaz taşla oynanan iki kişilik bir oyundur.

Dünyadaki en eski oyunlardan biridir ve mirası pek çok millet tarafından sahiplenilir.

Oyunun ilk ortaya çıktığı devirde de tavladaki zarlar ve taşların kemiklerden yapıldığı düşünülmektedir.

Tavlanın tarihi MÖ 3000 yıllarına uzanır.

Antik Romalıların Ludus Duodecim Scripture (12 çizgi oyunu) denen ve modern tavla ile neredeyse aynı bir oyun oynadığı bilinmektedir.

Zamanla oyunun farklı toplumlarda farklı versiyonları türetilmiştir.

Tavladaki karşılıklı altışar hane 12 ayı, 15 beyaz ve 15 siyah pul ayın 15 gece ve 15 gündüzünü, karşılıklı 12'şer hane de günün 24 saatini temsil eder.^[

Tavlada, 4.500 civarında hamle ihtimali bulunduğundan oyunda ustalaşmak önemlidir.

Ancak zarın şansı simgelemesinden dolayı şans faktörü de kendisini hissettirmektedir.

Bazı kaynaklarda "modern" ve "geleneksel" tavla şeklinde ayrım yapılır.

Modern tavla ile kast edilen zarların tutmayı engellemek için

Fincanla atılması ya da tavla takımlarının 21 inç olması gibi federasyon standartlarına uygun oyun oynanmasıdır.

Osmanlı Devleti'nde 1400'lü yıllarda Türklerde tavla oyunu yaygınlaşmıştır.

Osmanlı'nın yükseliş döneminde tavla çok büyük bir önem taşımaya başlamıştı.

Günümüzde tavla geleneği Türklerde devam etmektedir.

Türkiye'de çok yaygın bir oyun olan tavlada usta oyuncular bir gelenek biçiminde zar kombinasyonlarının 

Farsçadan Türkçeye geçen isimlerini kullanırlar.

Zarların isimleri

1-1........: Hep Yek ;

2-2................: Dubara;

2-1............................: Yek-i dü;

3-3............: Dü Se;

3-2...................: Seba-i Dü;

3-1..........................: Se Yek;

4-4.........:  Dört Cihar ("Dört Caar" gibi de okunur);

4-3................: Cihar-ü Se ("Caar-i Se" gibi de okunur);

4-2....................: Cihar-i Dü ("Caar-i Dü" gibi de okunur);

4-1...............: Cihar-ı Yek ("Caar-i Yek" gibi de okunur);

5-5................................................: Dü Beş;

5-4...............: Cihar-ü Penc ("Caar-i Penc" gibi de okunur);

5-3.........................................: Penc-ü Se;

5-2..................................................: Penc-i Dü;

5-1..................................: Penc-i Yek;

6-6.........................: Dü Şeş;

6-5.................................: Şeş Beş;

6-4................: Şeş Cihar;

6-3............................: Şeş-ü Se;

6-2.................................: Şeş-i Dü;

6-1..............: Şeş-i Yek;

          Resimde görüldüğü gibi pullar dizilir,oyuna başlamak için karşılıklı bir zar atılır,

Yüksek atan,ilk zar atmaya hak kazanır.

Tavlada önemli olan kendi sahandaki kapıları kapatmaktır.kapı alacak zarlar tavlanın ilk diziliş sırasına göre şunlardır.

GİRİŞ

Tavla, tarihi çok eskilere dayanan bir masa üstü oyunu.

Türkiye’de insanların çoğu tarafından bilinen, dünyada da oldukça yaygın olan ve turnuvaları düzenlenen bir oyun.

Amatörler tavlada başarının tamamen zarlara, yani şansa bağlı olduğunu düşünürler.

Tecrübeli oyunculara göre ise iyi bir oyun stratejisi zarlardan çok daha önemlidir.

Tavla Nasıl Oynanır yazımızda mümkün olduğu kadar basit bir biçimde tavla temel oyun kurallarını anlatmaya çalışacağız.

Resimli anlatım bir parça açıklayıcı olsa da, oyun kurallarını iyice anlamak için oynamayı bilen biri ile pratik yapmanızda fayda var

PULLARIN HAREKETİ

Oyuncu iki zar atar ve kendi pullarından istediğini zar üzerindeki sayı kadar ilerler.

Pullar tek yönlü ilerleyebilir. Resimdeki siyah oyuncu 1’den 24’e doğru, kırmızı oyuncu ise 24’den 1’e doğru pullarını ilerletebilir.

• Pul ancak atılan zar kadar ilerleyebilir, daha az ya da fazla sayıda hareket edemez.
•  
• Pulları ilerletirken rakibin ya da kendinizin pulları üzerinden atlatabilirsiniz.
•  
• İlerleteceğiniz pulun gelmesi gereken yerde iki ya da daha fazla rakip pulu varsa o pulu hareket ettiremezsiniz.
•  
• Örnek: Başlangıç diziliminde oyuncu 5-5 attıysa
• ,
• 1 numaralı hanedeki pullarını oynayamaz, çünkü 5 sıra ilerleyeceği noktada rakibin pulları var.

İki zar için farklı pulları oynamak zorunluluğu yoktur; aynı pulu iki zar için ayrı ayrı ilerletebilirsiniz.

Örnek : Başlangıç diziliminde 5-3 atan oyuncu, 1 numaralı hanedeki pulunu önce 3, sonra 5 oynayarak 8 numaralı haneye getirebilir.

ÇİFT ATMA

İki zar da aynı geldiğinde buna çift atma denir (1-1, 3-3, 6-6 gibi).

Çift atan oyuncu fazladan iki hareket daha yapar.

Örnek : 4-2 atan oyuncu, bir pulunu 4, bir pulunu da 2 ilerletir. 3-3 Attığında ise dört pulunu 3 kare ilerletir.

PUL KIRMA

İlerlettiğiniz pulun geldiği yerde rakibin tek pulu var ise rakip pulu kaldırıp yerine kendi pulunuzu koyar ve rakip pulu kırmış olursunuz.

Pulu kırılan rakip sıradaki zarında önce kırık pulunu oyuna sokmak zorundadır;

Kırık pullar oyuna girmeden başka pulunu hareket ettiremez.

KIRIK PULU OYUNA SOKMA

Kırılan pulu oyuna sokabilmek için rakibin toplama bölgesinde boş bir alan olmalı ve o alana pulunuzu koyabilecek bir zar atmalısınız.

Örnek: Şekilde kırmızı oyuncunun bir pulu kırılmış durumda.

Atacağı zar ile siyah oyuncunun toplama alanında (1-6 arasındaki haneler) boş olan 1 ya da 2 numaralı hanelerden birine pulunu koymak zorunda.

Attığı iki zardan biri 1 ya da 2 gelirse pulunu zara denk gelen haneye koyup diğer zar ile istediği pulu oynar.

1 Ya da 2 atamadığı taktirde (örn: 5-3) pulunu koyamadığı için başka hamle yapamaz ve sıra yeniden siyah oyuncuya geçer.

Kırık pulu olan oyuncunun uygun zar atamadığı için pulunu oyuna sokamadığı duruma

“Gele Atma”

Denir.

KAPI ALMA

Oyuncu iki pulunu üst üste getirdiğinde kapı almış olur ve rakip o pulları kıramaz.

ALTI KAPIYA ALMA

Bir oyuncu yan yana 6 hanede kapı aldığında, rakibin geride kalan pulları hangi zarı atarsa atsın o alanı geçemeyeceğinden altı kapıya alınmış olur.

PULLARI TOPLAMA

Pulları toplamaya başlamak için tüm pullarınızı toplama bölgesine sokmuş olmanız gerekir.

Örnek : Şekilde siyah oyuncu tüm pullarını toplama bölgesine sokmuş olduğu için artık pul toplamaya başlayabilir.

Kırmızı oyuncunun pul toplamaya başlayabilmesi için önce dışarıdaki 5 adet pulunu toplama bölgesine sokması gerekir.

Atılan zarın bulunduğu hanede pul varsa toplanır.

Şekildeki oyunda siyah 3-1 atmış, 1 numaralı haneden 1, 3 numaralı haneden 1 pul alır ve sıra kırmızıya geçer.

Eğer atılan zarlardan birinin bulunduğu hanede pul yok ise, herhangi bir pulunu zar kadar oynar.

Şekilde siyah oyuncu 2 atmış olsaydı, 2 numaralı hanede pul olmadığı için istediği bir pulunu iki hane ilerletecekti.

Atılan zarın bulunduğu hanede pul yok, ama zar kadar ilerletebileceği bir pul da yok ise sıranın en başındaki pulunu toplar.

Örnek : Şekilde siyah oyuncu 6-1 atmış. 6 Hanesinde pul yok, ama 6 ilerletebileceği bir pulu da yok.

Bu sebeple sıranın en başındaki, yani 4 hanesindeki bir adet pulu toplar.

Attığı diğer zar 1, ama 1 numaralı hanede de pulu yok. Bu durumda 2,3 ya da 4 numaralı hanelerden istediği bir pulunu 1 hane ilerletir.

OYUNU KAZANMA VE PUANLAMA

Tavla oyununda tüm pullarını önce tamamlayan oyuncu oyunu kazanır.

Kazanan oyuncu son pulunu aldığı anda, rakip oyuncu da tüm pulları toplama bölgesine sokmuş ise kazanan oyuncu 1 puan alır.

Rakip oyuncunun henüz toplama bölgesine getiremediği pulu kalmışsa bu kazanç şekline

“Mars”

Denir ve mars eden oyuncu 2 puan alır.

Bir oyun partisinin kaç puanda biteceğine oyun başlarken beraber karar verilir.

Oyundaki şans faktörü düşünülerek en az birkaç el oynanarak kazananın belirlenmesi daha uygundur 

BASİT BİR ŞEKİLDE 

TAVLA NASIL OYNANIRI TEKRAR ANLATALIM